यांचा जन्म ७ जून रोजी हरियाणातील पानिपत येथे एका क्रांतिकारक कुटुंबात झाला. ते प्रसिद्ध चित्रपट निर्माता, पटकथा लेखक, कादंबरीकार, नाटककार आणि पत्रकार होते. ‘धरती के लाल’, ‘परदेसी’, ‘सात हिंदुस्तानी’, ‘दो बूंद पानी’ यांसारख्या पुरस्कार विजेत्या चित्रपटांच्या दिग्दर्शनासाठी ते ओळखले जातात. आज १ जून रोजी त्यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त आम्ही तुम्हाला त्यांच्या आयुष्याशी संबंधित काही गोष्टी सांगणार आहोत.
ख्वाजा अहमद अब्बास यांच्या वडिलांचे नाव गुलाम उस सिब्तेन आणि आईचे नाव मसरूर खातून होते. त्याच वेळी, त्यांचे आजोबा ख्वाजा गुलाम अब्बास हे १८५७ च्या स्वातंत्र्य लढ्यातील प्रमुख क्रांतिकारकांपैकी एक होते, त्यांना ब्रिटिशांनी तोफेने बांधून शहीद केले होते. अशा स्थितीत त्यांना देशप्रेमाची भावना वारसाहक्काने लाभली होती, त्यामुळे त्यांच्या चित्रपटात आणि लेखनातून देशभक्तीची झलक स्पष्टपणे दिसते.
ख्वाजा अहमद अब्बास यांनी आपले प्रारंभिक शिक्षण अलीगढ येथील हाली मुस्लिम हायस्कूलमधून घेतले. त्यांनी अलीगड मुस्लिम विद्यापीठातून बीए आणि एलएलबी केले. त्यानंतर ते बॉम्बे क्रॉनिकलचा एक भाग बनले आणि येथे वार्ताहर आणि चित्रपट समीक्षक म्हणून काम केले. त्यांच्या साप्ताहिक ‘ब्लिट्झ’मध्ये ‘लास्ट पेज’ नावाचा कॉलम येऊ लागला. १९३५ पासून सुरू झालेला हा स्तंभ १९४७ पर्यंत चालला. नंतर तो ‘ब्लिट्झ’मध्ये सामील झाला आणि हा स्तंभ तेथेही सुरू राहिला. उर्दूमध्ये ते ‘आझाद कलाम’ या नावाने यायचे. पत्रकारितेच्या इतिहासातील हा सर्वात मोठा प्रकाशित स्तंभ आहे (१९८७).
पत्रकारितेनंतर ते चित्रपटांकडे वळले. ते पूर्वी चित्रपटांसाठी लेखन करायचे. १९३५ मध्ये त्यांनी पहिला चित्रपट ‘धरती के लाल’ बनवला. या चित्रपटाची कथा बंगालच्या दुष्काळावर आधारित होती, ज्याचे अनेक आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये कौतुक झाले. हा चित्रपट संपूर्ण सोव्हिएत युनियनमध्ये दाखवला गेला आणि अनेक देशांच्या ग्रंथालयांमध्ये त्याला स्थान मिळाले. १९५१ मध्ये त्यांनी ‘नया संसार’ नावाने स्वतःची कंपनी उघडली.
३५ वर्षांच्या कारकिर्दीत त्यांनी राज कपूरसोबत सर्वाधिक काम केले. यामध्ये ‘आवारा’, ‘श्री ४२०’, ‘जगते रहो’, ‘मेरा नाम जोकर’ आणि ‘बॉबी’ यांचा समावेश आहे. ख्वाजा अहमद अब्बास यांनी ‘सात हिंदुस्तानी’मध्ये अमिताभ बच्चन यांनाही संधी दिली होती. बिग बी त्यांना मामू म्हणायचे.
मृत्यूपूर्वी त्यांनी एक मृत्युपत्र लिहिले होते, ज्यामध्ये लिहिले होते, ‘माझी अंत्ययात्रा मित्रांच्या खांद्यावर लेजिम बँडसह जुहू बीचवरील गांधी स्मारकाकडे घेऊन जा. मग तो जाफरीसारखा धर्मनिरपेक्ष मुस्लिम असो, पारशी करंजिया असो किं तेजस्वी विचारांचा असो. पुजारी इ. मी मेलो तरी तुझ्यासोबत असेन. जर तुम्हाला मला भेटायचे असेल तर माझी पुस्तके वाचा आणि मला माझ्या शेवटच्या पानावर आणि माझ्या चित्रपटांमध्ये शोधा. मी आणि माझा आत्मा त्याच्यात आहोत. या माध्यमातून मी सदैव तुझ्या पाठीशी असेन.’
दैनिक बोंबाबोंबचा व्हाट्सअप ग्रुप जॉईन करण्यासाठी या लिंकवर क्लिक करा
हेही वाचा
- दोन दशकं हिंदी चित्रपटसृष्टी गाजवणाऱ्या अभिनेता आर माधवनचा ‘डॉक्टरेट’ देऊन केला गेला आहे सन्मान
- Rocketry | माधवनने स्क्रिप्टवर सात महिने काम केले, नंतर नंबीसोबत घेतला बदला सहा वेळा लिहिली चित्रपटाची कथा
- जीवाची पर्वा न करता सुनील दत्त यांनी नर्गिस यांच्यासाठी मारली होती आगीत उडी, अशी सुरु झाली ही प्रेमकहाणी
