‘सरफरोशी की तमन्ना अब हमारे दिल में हैं’ आणि ‘ए वतन, ए वतन’ सारखी उत्कृष्ट गाणी देणारे प्रेम धवन यांची आज पुण्यतिथी आहे. देशातील प्रसिद्ध गीतकारांमध्ये त्यांची गणना केली जाते. प्रेम धवन हे केवळ गीतकारच नव्हते तर संगीतकार, नृत्यदिग्दर्शक आणि अभिनेते देखील होते. त्यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त, त्यांनी कोणत्या चित्रपटांमध्ये गीतकार, संगीतकार, नृत्यदिग्दर्शक आणि अभिनेते म्हणून भूमिका साकारल्या हे जाणून घेऊया.
प्रेम धवन यांचा जन्म १३ जून १९२३ रोजी अंबाला येथे झाला, जो सध्या भारतातील हरियाणा राज्यात आहे. त्यांचे वडील ब्रिटिश सरकारचे तुरुंग अधीक्षक होते. त्यांनी त्यांचे महाविद्यालयीन शिक्षण लाहोरमध्ये पूर्ण केले. महाविद्यालयीन काळात ते भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाशी संबंधित होते. प्रेम धवन यांनी १९४६ मध्ये ख्वाजा अहमद अब्बास यांच्या ‘आज और कल’ या चित्रपटात संगीतकार ख्वाजा खुर्शीद अन्वर यांच्या सहाय्यक म्हणून लाहोरमध्ये आपल्या कारकिर्दीची सुरुवात केली.
यानंतर, प्रेम धवन ‘इंडियन पीपल्स थिएटर असोसिएशन’ मध्ये सामील होण्यासाठी मुंबईला गेले. इंडियन पीपल्स थिएटर असोसिएशनमध्ये सामील झाल्यानंतर त्यांनी प्रसिद्ध संगीतकार रविशंकर यांच्याकडून संगीताचे शिक्षण घेतले.१९४६ मध्ये प्रेम धवन यांनी ‘धरती के लाल’ या चित्रपटातून गीतकार म्हणून सुरुवात केली. याशिवाय त्यांनी ‘आरम’, ‘तराणा’, ‘आसमान’, ‘शोला और शबनम’, ‘काबुलीवाला’, ‘एक फूल दो माली’ आणि ‘पूरब और पश्चिम’ अशा अनेक चित्रपटांसाठी गाणी लिहिली. प्रेम धवन यांनी ‘शहीद’ साठी संगीत देखील दिले.
गीतकार आणि संगीतकार असण्याव्यतिरिक्त, प्रेम धवन यांनी दोन चित्रपटांमध्येही काम केले. त्यांनी ‘लजवाब’ (१९५०) आणि ‘घूनज उठी शहनाई’ (१९५९) मध्ये काम केले. एवढेच नाही तर प्रेमने सात चित्रपटांसाठी नृत्यदिग्दर्शक म्हणूनही काम केले. तथापि, त्यांना यामध्ये फारसे यश मिळाले नाही. ‘वक्त’, ‘धूल का फूल’, ‘दो फूल’, ‘सहारा’ आणि ‘नया दौर’ यांसारख्या चित्रपटांमध्ये त्यांनी नृत्यदिग्दर्शक म्हणून काम केले.
१९७० मध्ये भारत सरकारने प्रेम धवन यांना ‘पद्मश्री’ देऊन सन्मानित केले. १९७१ मध्ये ‘नानक दुखिया सब संसार’ या चित्रपटासाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट गीतकाराचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला. ८० च्या दशकापर्यंत त्यांच्या कारकिर्दीची चमक कमी झाली. ७ मे २००१ रोजी वयाच्या ७७ व्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.
दैनिक बोंबाबोंबचा व्हॉट्सॲप ग्रुप जॉईन करण्यासाठी या लिंकवर क्लिक करा
हेही वाचा
